Zaczynam t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 od tematu zdrowia, poniewa\u017c zrozumienie mechanizm\u00f3w dotycz\u0105cych naszego zdrowia, mo\u017ce uratowa\u0107 nam \u017cycie. Im szybciej je zrozumiemy, tym lepiej. Czasami minuty maj\u0105 znaczenie. R\u00f3wnie\u017c chronologicznie instytucje opieki zdrowotnej s\u0105 pierwszymi, z kt\u00f3rymi stykamy si\u0119 w naszym \u017cyciu, gdy\u017c zwykle rodzimy si\u0119 w szpitalach.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wnym paradoksem zwi\u0105zanym ze zdrowiem jest to, \u017ce pomimo bezprecedensowego rozwoju nauk i praktyki medycznej, mimo ci\u0105g\u0142ego przed\u0142u\u017cania \u017cycia ludzkiego i zmniejszania \u015bmiertelno\u015bci niemowl\u0105t, ro\u015bnie liczba nowych powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych.i<\/sup><\/a><\/sup> Niekt\u00f3re s\u0105 wr\u0119cz nast\u0119pstwami wcze\u015bniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107. Na przyk\u0142ad wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia powoduje ujawnienie si\u0119 chor\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y ukryte ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksz\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107. Nast\u0105pi\u0142a zmiana charakteru chor\u00f3b. Obecnie nie s\u0105 wyzwaniem tak jak w przesz\u0142o\u015bci choroby zaka\u017ane, ale nowe przewlek\u0142e choroby cywilizacyjne, takie jak rak, cukrzyca, autyzm lub depresja. Tak jak ka\u017cdy nast\u0119pny, rozpoczn\u0119 ten rozdzia\u0142 od studium przypadku. Nast\u0119pnie opisz\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo wszystkie \u201cosoby dramatu\u201d i ich motywy, po czym podam praktyczne wskaz\u00f3wki i konsekwencje dla naszego codziennego \u017cycia. Na koniec przedstawi\u0119 pierwszy model wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci z pierwszymi dwudziestoma zawi\u0142o\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n Rodzice zwykle nie s\u0105 \u015bwiadomi, kiedy rodzi si\u0119 autystyczne dziecko. Dziecko mo\u017ce p\u0142aka\u0107 bardziej ni\u017c inne dzieci; mo\u017ce przesypia\u0107 ca\u0142\u0105 noc du\u017co wcze\u015bniej ni\u017c jego r\u00f3wie\u015bnicy. Je\u015bli mieli szcz\u0119\u015bcie mie\u0107 zdrowe dziecko wcze\u015bniej, maj\u0105 przynajmniej jakie\u015b por\u00f3wnanie. Mog\u0105 szybciej zareagowa\u0107 i szuka\u0107 pomocy. Niewielu lekarzy docenia jednak to jak dobrze matki, kt\u00f3re sp\u0119dzaj\u0105 czas z dzie\u0107mi, je znaj\u0105. Objawy w\u0105tpliwe dla lekarza lub badacza s\u0105 oczywiste dla matki, z tym zastrze\u017ceniem, \u017ce zwykle matka nie ma \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce s\u0105 to objawy choroby. Tylko umiej\u0105cy s\u0142ucha\u0107 lekarz mo\u017ce wykorzysta\u0107 te cenne obserwacje.<\/p>\n\n\n\n Kiedy 16-miesi\u0119czna Alanna nie chcia\u0142a ani chodzi\u0107, ani pr\u00f3bowa\u0107 m\u00f3wi\u0107, jej matka Bobbie wiedzia\u0142a, \u017ce \u200b\u200bco\u015b jest nie tak, poniewa\u017c mog\u0142a por\u00f3wna\u0107 jej rozw\u00f3j ze starsz\u0105 c\u00f3rk\u0105 – Chelseaii<\/sup><\/a><\/sup>. Kiedy miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej dziewczynka zacz\u0119\u0142a chodzi\u0107, rodzice odetchn\u0119li z ulg\u0105. Niestety problemy z mow\u0105 nie ust\u0119powa\u0142y. Rozw\u00f3j Alanny by\u0142 znacznie wolniejszy ni\u017c jej siostry. Jej problemy z mow\u0105 by\u0142y w cieniu cz\u0119stych infekcji ucha, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y du\u017ce ilo\u015bci antybiotyk\u00f3w i sko\u0144czy\u0142y si\u0119 umieszczeniem dren\u00f3w w jej uszach. Ale uwag\u0119 matki zwr\u00f3ci\u0142y inne dziwne zachowania. Alanna zabiera\u0142a pluszaki z kojca i uk\u0142ada\u0142a je na pod\u0142odze, tylko po to, by od\u0142o\u017cy\u0107 je tam z powrotem. Potem powtarza\u0142a czynno\u015b\u0107 kolejny i kolejny raz. Pojawia\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej zachowa\u0144, kt\u00f3re wydawa\u0142y si\u0119 „dziwne”. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nie odczuwa b\u00f3lu i mo\u017ce wielokrotnie dotyka\u0107 gor\u0105cej \u017car\u00f3wki. Zamiast czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki, obdziera\u0142a ok\u0142adki w miejscach, w kt\u00f3rych widzia\u0142a jakiekolwiek uszkodzenia. Poza tym potrafi\u0142a p\u0142aka\u0107 bez powodu nawet przez kilka godzin.<\/p>\n\n\n\n Kiedy nie zacz\u0119\u0142a m\u00f3wi\u0107 w oczekiwanym przez lekarza momencie; rodzice zacz\u0119li wieloletnie poszukiwania specjalisty, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by im pom\u00f3c. Na pocz\u0105tku, nikt nie by\u0142 gotowy do postawienia jasnej diagnozy, kt\u00f3ra wyja\u015bnia\u0142aby, co i jak nale\u017cy zrobi\u0107, by pom\u00f3c dziewczynce. Gdy pracownik Centrum Wczesnej Interwencji wspomnia\u0142 o „tendencjach autystycznych”, jej matka, jak to coraz cz\u0119\u015bciej ma miejsce, zacz\u0119\u0142a od przeszukiwania Internetu. Chocia\u017c wiele cech pasowa\u0142o do opisu autystycznego dziecka, inne nie. Bobbie jak wiele matek pr\u00f3bowa\u0142a zaprzeczy\u0107 trudnej do przyj\u0119cia rzeczywisto\u015bci. Co gorsza, pediatra, kt\u00f3ry opiekowa\u0142 si\u0119 Alan\u0105, nie chcia\u0142 skierowa\u0107 jej do neurologa, aby ten postawi\u0142 diagnoz\u0119. Jego ego najprawdopodobniej nie mog\u0142o znie\u015b\u0107 faktu, \u017ce psycholog z innej instytucji zauwa\u017cy\u0142 co\u015b, czego on nie widzia\u0142 od trzech lat.<\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu, w 1994 roku, w wieku trzech lat u Alany zdiagnozowano autyzm. P\u00f3\u017aniej to samo okaza\u0142o z jej m\u0142odszym bratu Austinem. Ale jego stan okaza\u0142 si\u0119 jeszcze powa\u017cniejszy ni\u017c Alanny. By\u0142 agresywny, wymaga\u0142 wi\u0119cej uwagi i pomocy. W przeciwie\u0144stwie do Alany mia\u0142 wi\u0119ksze problemy szkolne. Po raz pierwszy powiedzia\u0142 „mama”, kiedy mia\u0142 jedena\u015bcie lat po latach intensywnej terapii i \u0107wicze\u0144 mowy i komunikacji. Tak wi\u0119c Gallaghersowie mieli dwoje dzieci z zaburzeniem ze spektrum autyzmu i nie wiedzieli, dlaczego im si\u0119 to przydarzy\u0142o. Gor\u0105co zach\u0119cam do przeczytania ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki Bobby, aby zrozumie\u0107, przez co przechodz\u0105 rodzice takich dzieci. Sue Miller w swojej powie\u015bci „Obrazki Rodzinne (ang. Family Pictures)” opisuje autystyczne dziecko jako „zwierz\u0119ce dziecko”. Nieodpowiednia metafora, jak si\u0119 wydajeiii<\/sup><\/a><\/sup>, pokazuje wag\u0119 problem\u00f3w, z jakimi rodzice maj\u0105 do czynienia.<\/p>\n\n\n\n Edukacja autystycznego dziecka wymaga prywatnych lekcji prowadzonych przez wysoko wykwalifikowanych ekspert\u00f3w. Wymaga du\u017cych pieni\u0119dzy i systemu, kt\u00f3ry mo\u017ce zapewni\u0107 tak\u0105 pomoc na ka\u017cdym poziomie edukacji. Przez patologie systemu opieki zdrowotnej, Bobby musia\u0142a obserwowa\u0107 miesi\u0105ce pracy jednego specjalisty niszczone przez miesi\u0105ce bezmy\u015blnej interwencji drugiego, a wszystko kosztem jej dzieci. Kiedy dzielnie broni\u0142a prawa swoich dzieci do odpowiedniego wykszta\u0142cenia, ostatecznie sko\u0144czy\u0142a w s\u0105dzie, gdzie przez kilka lat stara\u0142a si\u0119 wyegzekwowa\u0107 swoje prawa obywatelskie i rodzicielskie. Bobby i jej wspieraj\u0105cy m\u0105\u017c Bob s\u0105 teraz bohaterami, ale prawdopodobnie \u017cadna ksi\u0105\u017cka, ani raport nie oddadz\u0105 ogromu cierpienia jakiego do\u015bwiadczyli. Patrzenie na cierpienie dziecka jest cz\u0119sto trudniejsze ni\u017c odczuwanie b\u00f3lu samemu. Empatia jest jednym z kluczowych element\u00f3w naszego cz\u0142owiecze\u0144stwa. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce Bobby i Bob zrobili wszystko, aby zrozumie\u0107 chorob\u0119 i pozna\u0107 mo\u017cliwe sposoby leczenia. Bobby uczestniczy\u0142a w konferencjach na ten temat, kontaktowa\u0142a si\u0119 z najlepszymi specjalistami z dziedziny. Bardzo szybko sta\u0142a si\u0119 bardziej kompetentna ni\u017c profesjonali\u015bci, kt\u00f3rzy j\u0105 otaczali. W ko\u0144cu sta\u0142a si\u0119 Licencjonowan\u0105 Terapeutk\u0105 w dziedzinie Analizy Behawioralnej.<\/p>\n\n\n\n W ich walce mia\u0142 miejsce epizod, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od czyjej\u015b uwagi w 1997 roku w instytucji zajmuj\u0105cej si\u0119 autyzmem: „Co dzieje si\u0119 w Brick? To ju\u017c trzeci telefon w tym tygodniuiv<\/sup><\/a><\/sup>.” P\u00f3\u017aniej na spotkaniu grupy wsparcia rodzic\u00f3w jeden z cz\u0142onk\u00f3w ze starszymi dzie\u0107mi zauwa\u017cy\u0142, \u017ce kiedy\u015b w Brick by\u0142o bardzo ma\u0142o autystycznych dzieci. Teraz, w 1997 r. by\u0142o ich tak wiele, \u017ce nie starcza\u0142o miejsc w programach kszta\u0142cenia specjalnego i musieli wysy\u0142a\u0107 dzieci do innych rejon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Bobby opracowa\u0142a kr\u00f3tki kwestionariusz z trzema prostymi pytaniami: Czy masz dziecko z autyzmem? Kiedy s\u0105 jego \/ jej urodziny? Gdzie mieszka\u0142e\u015b, kiedy urodzi\u0142o si\u0119 twoje dziecko?v<\/sup><\/a><\/sup> Wyniki rozpocz\u0119\u0142y proces, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do bardziej systematycznych bada\u0144 naukowych, chocia\u017c jak powiedzia\u0142 jeden z naukowc\u00f3w autyzm nie jest tak „sexy” jak rak. Oznacza\u0142o to, \u017ce rak znajduje finansowanie, poniewa\u017c jest „du\u017ce zainteresowanie i du\u017ce pieni\u0105dze na znalezienie lekarstwa”vi<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Przy udziale kongresmena Chrisa Smitha i zaanga\u017cowaniu r\u00f3\u017cnych przedstawicieli w\u0142adz badanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w 1999 r. to jest dwa lata po sonda\u017cu i cztery lata po uwadze „Co si\u0119 dzieje w Brick?”. Ca\u0142a sprawa otrzyma\u0142a du\u017co uwagi medi\u00f3w. Rodziny musia\u0142y odpowiada\u0107 na setki pyta\u0144 na temat tego, co si\u0119 dzieje.<\/p>\n\n\n\n Badania nie wygl\u0105da\u0142y tak, jak to sobie wyobra\u017cali rodzice. W przeciwie\u0144stwie do bada\u0144 nad nowotworami w pobliskim mie\u015bcie, nie pobrano pr\u00f3bek wody, powietrza i krwi dzieci na potrzeby zbadania czy nie s\u0105 przekroczone normy jakich\u015b zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych. To, co zrobili badacze, to jedynie potwierdzili wcze\u015bniejsze diagnozy. Sze\u015b\u0107dzieciorgu z siedemdziesi\u0119ciu pi\u0119ciu dzieci orzeczono autyzm zgodnie z procesem diagnozy stosowanym przez badaczy (Jacqueline Vago i Audrey Jupiter)vii<\/sup><\/a><\/sup>. Nast\u0119pnie naukowcy zainteresowani byli tym, czy matki nara\u017cone by\u0142y na jakie\u015b toksyny podczas dwudziestego do dwudziestego czwartego tygodnia ci\u0105\u017cy. Aby sprawdzi\u0107 obecno\u015b\u0107 toksyn w wodzie, po prostu sprawdzali dzienne raporty lokalnego dostawcy wody dla odpowiednich okres\u00f3w. Prawdopodobnie nie zauwa\u017cyli widocznego konfliktu interes\u00f3w dostawcy, kt\u00f3ry by\u0142 niew\u0105tpliwie najmniej zainteresowany udowodnieniem, \u017ce \u200b\u200bdostarcza\u0142 toksyczn\u0105 wod\u0119. Chocia\u017c w tym czasie \u015bredni poziom autyzmu w USA wynosi\u0142 jedno na 500 dzieci. Stosunek w Brick, wynosi\u0142 jedno na osiemdziesi\u0105t osiem dzieciviii<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Dostawca wody zg\u0142osi\u0142 trzy mo\u017cliwe zanieczyszczenia w wodzie pitnej: bromoform, chloroform i tetrachloroetylen, ale chocia\u017c ka\u017cdy z nich przekracza\u0142 czasami nieznacznie dopuszczalne poziomy (= oficjalnie potwierdzone jako szkodliwe), badania nie mog\u0142y wi\u0105za\u0107 ich z autyzmem. Co ciekawe, w dniu, w kt\u00f3rym raportyix<\/sup><\/a><\/sup> by\u0142y gotowe, nie odby\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bciwa konferencja prasowa, na kt\u00f3rej naukowcy przedstawili wyniki i gdzie mogliby odpowiedzie\u0107 na pytania zainteresowanych. Zamiast tego raporty zosta\u0142y wydrukowane i przedstawione, a ka\u017cdy kto mia\u0142 pytania m\u00f3g\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do badaczy, aby wyja\u015bni\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce aby mie\u0107 jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci, rodzice musieliby uwa\u017cnie przeczyta\u0107 raporty techniczne, kt\u00f3re otrzymali chwil\u0119 wcze\u015bniej. Jednak mimo to niekt\u00f3rzy rodzice mieli pytania, jak na przyk\u0142ad matka, kt\u00f3ra skar\u017cy\u0142a si\u0119, \u017ce nikt nie skontaktowa\u0142 si\u0119 z ni\u0105, chocia\u017c jej dziecko urodzi\u0142o si\u0119 w Brick. Wtedy kto\u015b z firmy ochroniarskiej, wynaj\u0119tej do utrzymania porz\u0105dku w ratuszu, usun\u0105\u0142 j\u0105 z sali. Ca\u0142a prezentacja by\u0142a w zgodzie z niepisanymi regu\u0142ami post\u0119powania z tego typu sprawami. Wed\u0142ug „Physicians for Social Responsibility”(organizacja lekarzy w US chroni\u0105ca pacjent\u00f3w) nigdy nie ma zadowalaj\u0105cych odpowiedzi w publicznych dochodzeniachx<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Raporty i wiadomo\u015bci z Brick zainspirowa\u0142y grup\u0119 naukowc\u00f3w pod kierownictwem Carol L. Reinischxi<\/sup><\/a><\/sup> z Marine Biological Laboratory w Woods Hole, Mass, aby por\u00f3wna\u0107 wp\u0142yw 100 i 1000 razy bardziej st\u0119\u017conych roztwor\u00f3w zanieczyszcze\u0144 na zarodki skorupiak\u00f3w. Co ciekawe, ani \u017cadna pojedyncza, ani interakcja jakichkolwiek dw\u00f3ch substancji nie mia\u0142a wp\u0142ywu na zarodki, dopiero po\u0142\u0105czenie wszystkich trzech zmieni\u0142o aktywno\u015b\u0107 podjednostki reguluj\u0105cej enzymy (RII) zale\u017cnej od cAMP kinazy bia\u0142kowej, kt\u00f3ra jest bardzo wa\u017cna dla rozwoju nerwowego u ludzixii<\/sup><\/a><\/sup>. Dwaj chemicy: H. Fischer i Edwin G. Krebs odkryli ten enzym w 1968 roku. Co ciekawe, znaczenie ich bada\u0144 zosta\u0142o docenione w 1992 roku i uhonorowane Nagrod\u0105 Nobla, za ich prac\u0119 nad fosforylacj\u0105 i defosforylacj\u0105 oraz jej zwi\u0105zkiem z aktywno\u015bci\u0105 kinazy bia\u0142kowej A. Odkrycie synergetycznego wp\u0142ywu trzech sk\u0142adnik\u00f3w nie zosta\u0142o powa\u017cnie rozwa\u017cone, poniewa\u017c wspomniane badanie nie by\u0142o przeprowadzone na bardziej rozwini\u0119tych zwierz\u0119tach, a zanieczyszczenie wody w eksperymencie by\u0142o znacznie wy\u017csze ni\u017c w Brick. Reakcj\u0119 i decyzje w\u0142adz Brick Township mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 strachem przed gro\u017ab\u0105 mo\u017cliwego exodusu rodzin z miasta i potencjalnym obni\u017ceniem warto\u015bci nieruchomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Pewnie zastanawiasz si\u0119, jaka jest sytuacja rodziny Gallagher\u00f3w i dzieci autystycznych w og\u00f3le, w 2018 roku. Austin, m\u0142odszy brat Alany, dodatkowo rozwin\u0105\u0142 cukrzyc\u0119 typu II. Chocia\u017c on i Alanna zrobili niesamowite post\u0119py i potrafi\u0105 m\u00f3wi\u0107, obecnie, kiedy s\u0105 ju\u017c doro\u015bli, ich edukacja nie mo\u017ce by\u0107 finansowana z istniej\u0105cych program\u00f3w, wi\u0119c ich stan gwa\u0142townie si\u0119 pogarsza. Najnowsze badania pokazuj\u0105, \u017ce obecnie (2018) wska\u017anik autyzmu w USA wynosi 1 na 59 i wzr\u00f3s\u0142 o 15% w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch latxiii<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Naukowcy wci\u0105\u017c pisz\u0105, \u017ce etiologia i kliniczne aspekty autyzmu s\u0105 heterogenicznexiv<\/sup><\/a><\/sup>. Nie ma jednej przyczyny autyzmu. Nawet w Brick wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodzin pij\u0105cych zanieczyszczon\u0105 wod\u0119 mia\u0142a dzieci wolne od tego syndromu. Wszystko, co wiemy, to fakt, \u017ce niekt\u00f3re czynniki zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo diagnozy tego zaburzenia, w tym aspekty genetyczne (kilka gen\u00f3w i chor\u00f3b genetycznych ma wp\u0142yw na zaburzenia autystyczne). Niekt\u00f3re infekcje wirusowe, leki, komplikacje podczas ci\u0105\u017cy, zanieczyszczenia powietrza mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ywa\u0107 autyzm. Inne wa\u017cne czynniki to p\u0142e\u0107 dziecka (czterokrotnie cz\u0119\u015bciej syndrom wyst\u0119puje u ch\u0142opc\u00f3w), historia rodziny, wiek rodzic\u00f3w itp.xv<\/sup><\/a><\/sup> Ka\u017cdego miesi\u0105ca pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe aspekty, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na wywo\u0142anie choroby.<\/p>\n\n\n\n Zanim zako\u0144cz\u0119 opis tego studium przypadku, chcia\u0142bym doda\u0107 jeszcze jedn\u0105 informacj\u0119 na temat tetrachloroetylenu, jednego ze zwi\u0105zk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w wodzie w Brick. Ta substancja jest „cudownym” rozpuszczalnikiem materia\u0142\u00f3w organicznych. Z tego powodu jest cz\u0119sto u\u017cywana w pralniach chemicznych oraz jako sk\u0142adnik rozpuszczalnik\u00f3w i p\u0142yn\u00f3w czyszcz\u0105cych i jest powszechnym zanieczyszczeniem w\u00f3d gruntowych w USA. Badania kliniczne wykaza\u0142y jej wp\u0142yw na rozw\u00f3j raka, zaburze\u0144 immunologicznychxvi<\/sup><\/a><\/sup> i choroby Parkinsonaxvii<\/sup><\/a><\/sup>. Zanim zajmiemy si\u0119 analizowaniem z\u0142o\u017cono\u015bci problem\u00f3w zdrowotnych zadajmy sobie pytanie: czy gotowi jeste\u015bmy \u017cy\u0107 bez pralni chemicznych i cudownych odplamiaczy?<\/p>\n\n\n\n Swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 opisuj\u0105c\u0105 jej do\u015bwiadczenie jako matki dw\u00f3ch autystycznych dziecixviii<\/sup><\/a><\/sup>, Bobby Gallagher rozpocz\u0119\u0142a od zacytowania nag\u0142\u00f3wk\u00f3w z gazet: „Samob\u00f3jczy list, m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce matka nie jest w stanie ju\u017c d\u0142u\u017cej opiekowa\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017cko autystycznym synem”,” Matka, oskar\u017cona o zab\u00f3jstwo nastolatka z autyzmem\u201d,”Matka autystycznej nastolatki oskar\u017cona o usi\u0142owanie morderstwa”. Wszystkie te przyk\u0142ady pokazuj\u0105 wag\u0119 dramatu, kt\u00f3ry rozgrywa si\u0119 w domach autystycznych dzieci. My\u015bl\u0119, \u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 mogliby\u015bmy znale\u017a\u0107 podobnie dramatyczne wiadomo\u015bci o ofiarach wielu innych chor\u00f3b, zw\u0142aszcza depresji. Ka\u017cdego roku na \u015bwiecie niepotrzebnie umiera 17,5 miliona ofiar chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, 8 milion\u00f3w chorych na raka, 1,5 miliona cierpi\u0105cych na cukrzyc\u0119. Sze\u015b\u0107 milion\u00f3w ludzi umiera rocznie w efekcie palenia tytoniu, 3,3 miliona – nadu\u017cywania alkoholu. Dla por\u00f3wnania wypadki samochodowe rocznie powoduj\u0105 1,3 miliona zgon\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwieciexix<\/sup><\/a><\/sup>. Powinni\u015bmy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o czterdziestu milionach ofiar aborcji roczniexx<\/sup><\/a><\/sup>, z kt\u00f3rych ka\u017cda wi\u0105\u017ce si\u0119 z jakim\u015b ludzkim dramatem. Rozmiar tragedii zwi\u0105zanych z opiek\u0105 zdrowotn\u0105 mo\u017ce by\u0107 lepiej widoczny w por\u00f3wnaniu do liczby ofiar wojny. Szacuje si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu sze\u015bciu lat II wojny \u015bwiatowej zmar\u0142o 70 milion\u00f3w ludzi. Oznacza to oko\u0142o 11,7 milion\u00f3w rocznie. Nawet je\u015bli poprawisz t\u0119 liczb\u0119 o rosn\u0105c\u0105 populacj\u0119 \u015bwiata i wzrastaj\u0105c\u0105 d\u0142ugowieczno\u015b\u0107, tylko ofiary dw\u00f3ch chor\u00f3b nowotworowych zwi\u0105zanych ze stylem \u017cycia i chor\u00f3b sercowo-naczyniowych odpowiadaj\u0105 \u015bmierci wszystkich \u017co\u0142nierzy, cywil\u00f3w i Holocaustu w jednej z najwi\u0119kszych konfrontacji militarnych w historii ludzko\u015bci. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy dzisiaj na jakiej\u015b ukrytej wojnie, tylko nic o tym nie wiemy.<\/p>\n\n\n\n Peter Kreeft napisa\u0142, \u017ce aby wygra\u0107 wojn\u0119, musisz wiedzie\u0107 mi\u0119dzy innymi (1), \u017ce jeste\u015b w stanie wojny; (2) kim jest tw\u00f3j wr\u00f3g; (3) jakiego rodzaju to wojna, jaka jest jej podstawowa zasada; (4) jaka jest strategia i bro\u0144 wroga, a co najwa\u017cniejsze (5) jakich strategii i taktyk musisz u\u017cy\u0107 \u017ceby wygra\u0107xxi<\/sup><\/a><\/sup>. Encyklopedia Britannica definiuje popularne znaczenie wojny jako konflikt pomi\u0119dzy grupami politycznymi, obejmuj\u0105cymi wrogie dzia\u0142ania o znacznym czasie trwania i skali.<\/em> Je\u015bli mamy tak wiele ofiar, musi istnie\u0107 konflikt oparty na wrogo\u015bci. Problemem jest, \u017ce niekt\u00f3re grupy polityczne nie s\u0105 \u015bwiadome \u201ckonfliktu i wrogo\u015bci o znacznym czasie trwania i skali\u201dxxii<\/sup><\/a><\/sup>. By\u0107 mo\u017ce po przeczytaniu tej ksi\u0105\u017cki zrozumiesz, \u017ce istot\u0105 tej wojny jest dyspersja czasowa (podobnie jak palenie papieros\u00f3w, w wielu przypadkach jest rozci\u0105gni\u0119tym w czasie samob\u00f3jstwem). Je\u015bli mamy jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci co do militarnego charakteru konfliktu, to prawdopodobnie dlatego, \u017ce pole bitwy nie jest tak spektakularne jak kiedy\u015b, bo z p\u00f3l i miast przenios\u0142o si\u0119 do codziennego \u017cycia. \u015amier\u0107 natomiast przenios\u0142a si\u0119 do szpitali, a stosowana bro\u0144 jest bardzo nietypowa. Tak oto nie kojarzymy \u015bmierci z wojn\u0105. Odpowied\u017a na pozosta\u0142e pytania r\u00f3wnie\u017c nie jest \u0142atwa. Rozpoznanie wrog\u00f3w to kolejny problematyczny punkt. W historii rodziny Gallagher mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wielu kandydat\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n – niekompetentni, egoistyczni lekarze,<\/p>\n\n\n\n – firmy zanieczyszczaj\u0105ce \u015brodowisko,<\/p>\n\n\n\n – eksperci, kt\u00f3rzy pochopnie wykluczyli zatrucie krwi jako przyczyn\u0119 choroby,<\/p>\n\n\n\n – naukowcy, kt\u00f3rzy nierzetelnie prowadzili badania,<\/p>\n\n\n\n – w\u0142adze, kt\u00f3re ukrywa\u0142y niewygodne wyniki bada\u0144,<\/p>\n\n\n\n – media, kt\u00f3re pod\u0105\u017ca\u0142y za zyskiem, a nie prawd\u0105,<\/p>\n\n\n\n – Kartezja\u0144ski system edukacji medycznej, kt\u00f3ry ogranicza interwencj\u0119 medyczn\u0105 do mechanizmu biologicznego, kt\u00f3ry musi zosta\u0107 naprawiony przez specjalist\u00f3w w tej dziedzinie,<\/p>\n\n\n\n – system edukacji, kt\u00f3ry nie dba o uczni\u00f3w, zw\u0142aszcza niepe\u0142nosprawnych.<\/p>\n\n\n\n – inni wrogowie, o kt\u00f3rych jeszcze nie wiemy.<\/p>\n\n\n\n Nie wiem czy zdajesz sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce jest to wojna, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c powa\u017cnie zagra\u017ca \u017cyciu i zdrowiu twojemu i Twojej rodziny.<\/p>\n\n\n\n Moim celem jest zbadanie z\u0142o\u017cono\u015bci pola bitwy i przedstawienie strategii przetrwania, a nawet wygrania tej skomplikowanej wojny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aby wdro\u017cy\u0107 te strategie, musisz zna\u0107 odpowiedzi na pi\u0119\u0107 powy\u017cszych pyta\u0144. Zanim zaczniemy planowa\u0107, co nale\u017cy zrobi\u0107, musz\u0119 zabra\u0107 ci\u0119 na lot helikopterem i pokaza\u0107 ci pole bitwy, wojuj\u0105ce armie, tragedie ofiar z dystansu. Wtedy lepiej zrozumiesz, co si\u0119 dzieje. Wojna jest skomplikowana i aby j\u0105 wyja\u015bni\u0107, musz\u0119 przedstawi\u0107 Ci tematy \u017cycia rodzinnego, edukacji, medi\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142a. Z tego powodu nie b\u0119d\u0119 okre\u015bla\u0142, kto jest twoim sprzymierze\u0144cem, a kto wrogiem do ko\u0144ca ksi\u0105\u017cki. Na razie wszyscy s\u0105 dramatis personae – g\u0142\u00f3wnymi bohaterami dramatu.<\/p>\n\n\n\n W kolejnych podrozdzia\u0142ach kr\u00f3tko om\u00f3wi\u0119 dzia\u0142ania i manewry naukowc\u00f3w, przedsi\u0119biorc\u00f3w, administracji i lekarzy. Nast\u0119pnie podsumuj\u0119 g\u0142\u00f3wne strategie, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na nasze zdrowie, a wi\u0119c: upolitycznienie, redukcjonizm naukowy, komercjalizacj\u0119 i profesjonalizacj\u0119. Opisz\u0119 tak\u017ce strategie obronne i taktyki. Na koniec podsumuj\u0119 nasze odkrycia na mapie poznawczej. Chc\u0119 \u017ceby ta ksi\u0105\u017cka by\u0142a kr\u00f3tka, wi\u0119c za ka\u017cdym razem, gdy znajdziesz temat, kt\u00f3ry uwa\u017casz za istotny, pod\u0105\u017caj za odno\u015bnikami. Tam znajdziesz bardziej szczeg\u00f3\u0142owe informacje: ksi\u0105\u017cki, artyku\u0142y, strony internetowe, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 danym zagadnieniem. Zaczn\u0119 od opisu pierwszej grupy postaci \u2013 naukowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W omawianym studium przypadku napotykamy, by\u0107 mo\u017ce nie b\u0119d\u0105c tego \u015bwiadomymi, setki naukowc\u00f3w. Nie tylko chodzi o grup\u0119 naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy przygotowali pierwsze nieprzekonuj\u0105ce raporty dla Brick i manipulowali prezentacj\u0105 wynik\u00f3w. Pojawia si\u0119 te\u017c grupa naukowc\u00f3w z Laboratorium Biologii Morskiej w Woods Hole, kt\u00f3rej badania nad zarodkami skorupiak\u00f3w ujawni\u0142y destrukcyjno\u015b\u0107 mieszaniny trzech zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych znajduj\u0105cych si\u0119 w wodzie w Brick. Je\u015bli wpiszesz „autism” w angielskiej wersji Google Scholar, pojawi si\u0119 1 004 000 prac zwi\u0105zanych z autyzmem. Wielu z nich ma kilku autor\u00f3w. Mi\u0119dzynarodowe Towarzystwo Bada\u0144 nad Autyzmem liczy ok 1500 cz\u0142onk\u00f3wxxiii<\/sup><\/a><\/sup>. Coraz wi\u0119cej wiemy o tej chorobie ka\u017cdego dnia. Podobnie jest w innych dziedzinach. Na przyk\u0142ad na stronie academia.edu <\/em>mo\u017cna znale\u017a\u0107 58 242 230 naukowc\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. To pot\u0119\u017cna armia. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce wielu czytelnik\u00f3w rozczaruje fakt, \u017ce nie mo\u017cemy zaliczy\u0107 naukowc\u00f3w ani do grupy wrog\u00f3w, ani do grupy sojusznik\u00f3w. B\u0119d\u0105 oni po obu stronach dramatycznej wojny, kt\u00f3r\u0105 widzimy wok\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n Przypatrzmy si\u0119 jak z naukowego punktu widzenia wygl\u0105da tak prosty problem, jak toksyczny wp\u0142yw substancji chemicznych na ludzi. Do 2011 r. Collaborative on Health and Environment zebra\u0142o informacje o 570 zwi\u0105zkach chemicznych i 200 chorobach, kt\u00f3re mog\u0105 one powodowa\u0107xxiv<\/sup><\/a><\/sup>. Autyzm nie jest tam wyodr\u0119bniony jako osobna choroba. Wszystkie trzy substancje zanieczyszczaj\u0105ce wod\u0119 w Brick wymieniono jako substancje zanieczyszczaj\u0105ce, wywo\u0142uj\u0105ce r\u00f3\u017cne choroby. Jednak synergie nie zosta\u0142y opisane, ani zbadane.<\/p>\n\n\n\n Interakcje mi\u0119dzy chemikaliami s\u0105 badane coraz cz\u0119\u015bciej, ale musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce istnieje oko\u0142o 120 000 zarejestrowanych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych w komercyjnym u\u017cyciuxxv<\/sup><\/a><\/sup>. Gdyby\u015bmy chcieli zbada\u0107 kombinacje tylko trzech element\u00f3w, musieliby\u015bmy przeanalizowa\u0107 280 840 000 000 000 z nich. Czy jeste\u015b w stanie cho\u0107by przeczyta\u0107 t\u0105 liczb\u0119? Gdyby\u015bmy dodali inne czynniki (genetyczne, farmaceutyczne, inne choroby itp.), liczba by\u0142aby jeszcze wi\u0119ksza. Nie mo\u017cemy naukowo przetestowa\u0107 wszystkich kombinacji nowych chemikali\u00f3w przed ich wprowadzeniem na rynek. Nie ma ani bud\u017cetu na badania, ani instytucji, kt\u00f3ra mog\u0142aby to robi\u0107, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce ca\u0142y czas pojawiaj\u0105 si\u0119 setki nowych substancji. Podstawowe badania pojedynczych substancji mo\u017cna przeprowadzi\u0107 w ramach ograniczonego bud\u017cetu na zwierz\u0119tach i wolontariuszach. To w\u0142a\u015bnie robi wi\u0119kszo\u015b\u0107 firm kosmetycznych i farmaceutycznych. Po wprowadzeniu nowego leku, testowane s\u0105 jedynie jego interakcje z alkoholem i najpopularniejszymi wyrobami medycznymi.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi badania dotycz\u0105ce \u017cywno\u015bci, to pewne informacje mo\u017cna znale\u017a\u0107 na wyspecjalizowanych stronach internetowychxxvi<\/sup><\/a><\/sup>. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce badania nad now\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105, tak jak badania toksyn ograniczone s\u0105 przez bud\u017cet i dost\u0119p do informacji. \u017badna firma nie jest w stanie przetestowa\u0107 znacznej cz\u0119\u015bci swoich nowo opracowanych produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zamiast metafory wojennej mogliby\u015bmy u\u017cy\u0107 tutaj metafory eksperymentu naukowego. Ka\u017cdego dnia naukowcy testuj\u0105 nowe substancje, leki i now\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 na ka\u017cdym z nas. Umieramy lub mamy problemy ze zdrowiem, poniewa\u017c jeste\u015bmy myszami, szczurami i \u015bwinkami morskimi wielu eksperyment\u00f3w. Jest to jedyny spos\u00f3b, aby cieszy\u0107 si\u0119 nowymi materia\u0142ami, produktami farmaceutycznymi, kosmetykami, chemi\u0105 gospodarcz\u0105 lub \u017cywno\u015bci\u0105. Bardzo cz\u0119sto to, co zosta\u0142o dopuszczone na rynek i uznane za „zdrowe” lub neutralne po latach \u201cbada\u0144 naukowych\u201d okaza\u0142o si\u0119 toksyczne. Poni\u017cej przedstawiam list\u0119 niekt\u00f3rych eksperyment\u00f3w naukowych przeprowadzonych na nas, z nazw\u0105 substancji, rokiem, w kt\u00f3rym zosta\u0142a wprowadzona na rynek, oraz rokiem, w kt\u00f3rym stwierdzono, \u017ce jest niebezpieczna dla zdrowia. Co ciekawe, z przyczyn ekonomicznych wiele produkt\u00f3w toksycznych jest nadal dost\u0119pnych na rynku (tzn. wci\u0105\u017c na etapie „badania”).<\/p>\n\n\n\n Tabela 1. Kilka przyk\u0142ad\u00f3w post\u0119pu chemicznego i jego nieprzewidywalnych konsekwencji. („W toku” w ostatniej kolumnie oznacza, \u017ce substancja jest nadal u\u017cywana pomimo dowod\u00f3w na jej toksyczno\u015b\u0107.)<\/p>\n\n\n\nStudium przypadku: Autyzm w Brick Township<\/h2>\n\n\n\n
Inni rodzice w Brick<\/h3>\n\n\n\n
Wprowadzenie<\/h2>\n\n\n\n
Osoby dramatu – Naukowcy<\/h2>\n\n\n\n
Ograniczenia nauki<\/h3>\n\n\n\n
Jeste\u015bmy kr\u00f3likami do\u015bwiadczalnymi<\/h3>\n\n\n\n